Forum

De Deense Wijers

8/12/05 Dirk Potargent
Patrick SlechtenVan naamkundige Vic Mennen uit Lommel ontvingen we onderstaande proeve van verklaring:

"Wijers of visvijvers waren privé-bezit. Het eerste deel is dan ook een door volksetymologie ietwat aangepaste familienaam. Het is een persoonsnaam met nogal wat varianten: Dennen, Denne, Deenen. Deze laatste kwam in Lommel vroeger ook voor, maar daar had ik echt niet meer aan gedacht.

Deenen c.s.

een vadernaam afgeleid van een vleivorm van de bijbelse voornaam Daniël;

een vorm van een Germaanse dein-naam, nl. thegna 'man, dienstman, krijgsman'

Bron: Debrabandere, Wdb. van Familienamen, 390.

Je kan er gif op nemen dat het hier een vleivorm van Daniël is. Cf. de bevestiging voor Lommel:: ....quondam petri deenen pridem (vroeger) daniel(is), 1497; Jan deenen van erve daniels, 1500."
24/9/07
BilisiumGuido, zeer bedankt voor uw gewaardeerde bijdrage. Wij zijn ook zeer geïnteresseerd in kopieën van de door u genoemde foto's en dia's. Hoe kunnen we dit praktisch afspreken?
We zijn bereikbaar via info@bilisium.be of op zondagvoormiddag in "de Villa", St.-Martinusstraat 1, Bilzen
31/7/07
Guido Haesevoets'Deense wijers' heb ik ooit horen vertellen, zou een vervorming zijn van Diense wijers. In de betekenis van het werkwoord 'dienen' , dienen voor, dienstdoende. Hebben er ooit veel vissen opgezeten of werden ze er gekweekt? In ieder geval het hele gebied rond deze vijvers was drassig, moerassig en is in zuidelijke richting naar de Heide/Munsterbilzen toe halverwege de 19e eeuw, miscchien nog vroeger, pas drooggelegd. De Deense wijers kenden de aanwezigheid van een rijke variatie watervogels, en was een graag opgezocht oord voor ornitologen. Er werd daar destijds veel gewandeld, en ... veel gevrijd. 27/7/07
Guido HaesevoetsVooreerst proficiat met jullie nieuwe website. Nu, zonder betweter te willen zijn., toch enige precisie omtrent de ligging van 'Deense wijers' en de 'boemmekoeter' . De Deense wijers lagen inderdaad ten noorden van de huidige Taunusweg. Bovenaan, op het uiteinde van Heesveld/Bilzen vertrekkend, loopt er een smalle asvaltweg naast een puinverwerkend bedrijf (naast Taunusweg gelegen). Deze asvaltweg loopt uit op de Taunusweg. Vroeger was deze weg een brede zandweg die via een brede bocht naar het oosten uitkwam op de Oude Kluis van Munsterbilzen. Een 150/200 m. voorbij de huidige Taunusweg, tussen brem en heide door liep dit versmallend pad langs de vijvers en kruiste de oude weg van Heide/Eik (Munsterbilzen) richting Langerlo/Genk. Deze weg werd door de aanleg van het Albertkananaal (1936-39) onderbroken; maar een overzet (mankracht met kabel/huis kort bij het kanaal) verzekerde de overtocht voor de fietser(s) naar de overkant. De kruising van het zandpad en weg vond plaats even ten noorden van 'De Brèn' (een afgelegen huis van de familie Bijloos). De Brèn was een soort populaire straatzanger van de oude stempel die overal in de cafés in Munster zong; een begrip, een fenomeen. (Zijn naam Franciscus Sourbron, in tweede instantie getrouwd met de weduwe Bijloos). De Deense wijers waren vooral een trekpleister voor de vooroorlogse jeugd (vóór 1940) van Langerlo, Eik, Heesveld, Schoonbeek. Er had zich in een bepaalde vijver een 'kimpel' (dialect) gevormd, gevoed door de Caetsbeek. De vijver was daar behoorlijk diep en het water helder. Persoonlijk heb ik die toestand nooit gekend. Mijn vader echter leerde er in de beginjaren dertig als knaap zwemmen. Ik beschik over twee verschillende foto's met poserende jonge mannen (omstreeks 1936-38) in de vijvers op genoemde plek. Omstreeks 1966 heb ik nog een viertal dia's van de vijvers en de omgeving genomen, waarvan grote fotoafdrukken bestaan. U zoudt desgewenst over copies hiervan kunnen beschikken.
De boemmekoeter..., die lagen op een paar honderd meter van het Sas of Sluis van Langerlo in zuidwestelijke richting ten opzicht van de rechte hoek die het Albertkanaal vormde met de goederenspoorlijn van Bilzen naar Langerlo-Winterslag. De mannen van mijn leeftijd uit Bilzen (jaargang 1943-44; ik citeer Jos Jackers, Edmond Gerits, Miel Valkenborg) reden van Bilzen voorbij het seinhuis Blok 8 (Rooi) vanaf de afsplitsing naast deze spoorweg (fietspad) tot aan de ijzeren boogbrug naast het Sas, vandaar de berm af en je was meteen aan de bommekoeter.
Groeten G.H.
27/7/07
maurits engelendedjie, dedjie,wot e semiotisch probleem! Zin ver mich noë de aofkoms van ene naom te zikke van iets wot zellef nimmei besteet ên dat èn 'n taol wo gesjriëve nauts bestaan hèb...
De moes mêr gek zin.
23/12/06
Patrick SlechtenEre wie ere toekomt ...
Frans schreef in 1997 al: "Bilzerse uitspraak "Dènse", (...) analoog aan winst = wèns, kinds = kèns (...), doet meteen het vermoeden rijzen dat "Dènse" (...) afstamt van "die daar", "diegene", kortom ... die vijvers daarboven aan de noordkant van de gemeente." (Bilisium, p. 3097)
Tussen de regels lees je dus dat "Dèns" zou kunnen zijn afgeleid van "ginds" ... "de gènse waajers"? Maar valt in het Bilzers een g wel weg tussen twee klinkers?
Het is een handicap dat er geen benaming ouder dan 1800 kon worden gevonden voor deze vijver(s). Althans gezien vanuit Bilzen. Misschien moeten we dit gebied ook eens vanuit Genk bekijken?
9/12/06
maurits.engelenIch hoop dat ze bènne ziëvehonnetfijftig joër ook zoeviël ambras hèbbe at ze noë de betekenis van
"JazzBilzenplein" on 't zikke zin. Mer dat zul wol ni, zoe lang nog.
8/12/06
JeuEtymologisch zou het verbonden zijn met de functie van die vijvers; dat ze de eigenaar 'dienden' of hem 'dienstig waren'.
Ich gon èn ieder geval ins waajer op zik.
(noa de waajer),mer oog noch get waajer op.
(boemekoeter,dat ès al Zietendel).
8/12/06
frans maurissenIk ben geen plaatsnaam(des)kundige, maar mag ik er op wijzen dat ik al een verklaring in die zin heb gegeven op blz 3097 van Bilisium (april 1997).8/12/06
Patrick SlechtenAanvulling van Jan Segers: als ik de "dialectfeiten" bekijk, lijkt "de eindse wijers" (met "eindse" als adjectief afgeleid van "einde") voorlopig de meest plausibele verklaring, waarbij in "de + eindse" samentrekking van "de eindse >d'ein(d)se>deinse>deense" plaatshad en daarna was er weer nood aan een nieuw lidwoord. 'Einde' voor een plaats die ver van het centrum lag, is in de toponymie niet ongewoon. Vgl. Eindhoven. J. Molemans kent in As o.a. een Oeleind en in Neeroeteren ben ik een Logeneinde tegengekomen. De familienaam Op 't Einde wijst als herkomstnaam ook op een plaatsnaam "Einde". Het zou natuurlijk mooi zijn als in de archieven dan ook nog de naam Einde voor dat gebied kon gevonden worden.7/12/06
Patrick SlechtenDe laatste weken vertoefde ik nogal vaak in het Munsterbos, en steeds weer doet die omgeving mij denken aan de betreurde "Deense Wijers".
Waar komt die naam toch vandaan? Het bijt in mijn been.
Kent iemand de oudste attestie van dit toponiem - en van wanneer dateert die dan? Moet ik toch eens in Bilisium gaan opzoeken.
Ik meende dat oudere Bilzenaren "Dènse waajers" zeiden, niet? Dat kan erop wijzen dat "Deense" een volksetymologische vorm is, die ontstaan is omdat niemand dat "dènse" nog begreep.
Jan Segers, een van de laatste naamkundigen die Limburg nog rijk is, meent dat dit "dènse" mogelijk is afgeleid van een vroegere eigenaar (Denis? Nijs? Nies?): "Denissen" zou dan "De(e)nsen" kunnen geworden zijn - in de veronderstelling dat dit onvruchtbare gebied ooit (in de volksmond) aan iemand heeft toebehoord.
Ik voel eerlijk gezegd meer voor zijn (andere) hypothese, nl. dat "Deense" kan zijn ontstaan uit "de + eendse", of uit "de + eindse":
- d'eendse wijers? een eend heet nu wel "onzje" in het Bilzers, maar denk aan "ineens = inèns" (en het Duitse "Ente") en je hebt het gevoel dat een oude vorm "d'eends" tot "d'èns" kan leiden (dit is nu mijn veronderstelling);
- d'eindse wijers? de vijvers aan het (uit)einde van het grondgebied van Bilzen (het einde = 't èn) ...?
We zullen het maar aan de specialisten overlaten zeker?
6/12/06
maurits engelenIk raad iedere Bilzenaar met een beetje hart voor zijn
"stad" aan, even rond de kapel van het oud ziekenhuis te wandelen. Ziekenhuis is al foetsie, en de destijds door goedwillenden geschonken glasramen worden systematisch vernield.
Beleidsmakers, zet er potverdomme dan een bescherming rond tot jullie en jullie toparchitecten weten wat ermee te gebeuren staat. Waar lijkt dit nu toch op !?
Reacties worden met plezier aanvaard.

Maurits Engelen
18/12/05
frans maurissenEven de puntjes op de i zetten. De Deense wijers en de boemmekoeter mogen niet met elkaar verward worden. De Deense wijers lagen ten nooren van de Taunusweg (I-zone Bilzen-Noord). De boemmekoeter lagen verderop naast het Albertkanaal, richting Langerlo.10/12/05
Robrecht.PendersHallo Dirk
Ik denk dat Bilium foto's heeft van de Bilzerse jeugd in zwemornaat aan de Boemmekoeter met ca. tien personen op : o.a. Jean Tilkin, De witte van Sie ,Cielen, Gregoor, Ramakers, ik enz..Ook heb ik thuis nog een viertal foto's van op dezelfde plaats genomen.
9/12/05
BilisiumBilisium publiceerde reeds in haar eerste nummer (pagina 16) over de Deense Wijers. En daarna in jaargang 22, nr.2, pagina 3096, volgde een tweede bijdrage. Jammer genoeg hadden we geen foto's ter illustratie van deze artikels en het zou ons ten zeerste interesseren als deze zoektocht iets oplevert.
Immers, zijn de Deense Wijers, samen met het Begijnhofkerkje, niet voor Bilzen wat het Volkshuis van Horta in Brussel voor België is: een schandvlek in de omgang met ons erfgoed?!
8/12/05

Nieuwe reactie plaatsen

Uw naam:
Uw emailadres:
Reactie:
Type de bovenstaande Cijfers: