Nieuwsarchief

Het is dit jaar 125 jaar geleden dat Pieter Willems (1840-1898) zijn roemruchte dialect­onderzoek aanvatte: een enquête die begon in 1885 met behulp van door Willems zelf gefabriceerde schriftjes, met meer dan 5000 te vertalen termen en zinnetjes, die hij stuurde naar honderden zegslieden in Vlaanderen, Nederland en Frans-Vlaanderen. Wie al de vragen plichtsbewust had beantwoord, had een slordige 15.000 woorden, woordvormen of zinnen in zijn dialect ingevuld! Het moet zowat het oudste onderzoek naar de Zuid-Nederlandse dialecten zijn dat op dergelijke grote schaal is gevoerd. Pieter Willems was Maastrichtenaar in hart en nieren, maar toch ook een Vlaming: toen Oost-Limburg voor Nederland koos, had hij nl. gebruik gemaakt van zijn recht om de Belgische nationaliteit aan te nemen.

Sinds kort zijn de schriftjes van Willems’ onderzoek digitaal ontsloten én te bekijken, zelfs te doorzoeken, via het internet. Een huzarenstukje van het Centrum voor Teksteditie en Bronnenstudie (CTB) van de Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (KANTL) in Gent. Momenteel kan van 279 plaatsen het manuscript opgevraagd en geraadpleegd worden. Dit is mogelijk dankzij een zoekfunctie waarmee alfabetisch én retrograde kan gezocht worden in de ingangen van een of meer schriftjes.

Het moge duidelijk zijn dat hiermee een dialectbron van onschatbare waarde beschikbaar is gesteld. Waarom dit voor Bilisium zo belangrijk is? Wel, je raadt het al: deze enquête werd ook voor Bilzen ingevuld. Kanunnik Ad Beckers kweet zich in 1887 gewetensvol van deze taak. Dialectologen beschouwen zijn bijdrage als uitstekend en betrouwbaar. Daar doen wij uiteraard ons voordeel mee! Zijn cahier is de oudst bekende in schrift bewaarde studie van het Bilzers dialect.

Als je de ingangen aandachtig bekijkt (de Kloekecode voor Bilzen is Q083), zul je merken dat het Bilzers eind negentiende eeuw enigszins anders moet geklonken hebben dan nu. À la bonheur! Alleen dode talen veranderen niet.

Wij wensen je veel plezier met het Corpus Dialectmateriaal Pieter Willems!