Forum

zoŽn

2/8/18 rik maurissen
Patrick SlechtenMijn bevinding is dat 'zoŽn' in de betekenis '(slag)room' wel degelijk algemeen bekend was en is in centrum-Bilzers, maar dat het er niet (meer) actief gebruikt wordt. Men zegt 'room' of 'slagroom' - al hoorde ik 'n enkele keer ook 'slaogroom'. De weinige zegslieden die het woord 'zoŽn' spontaan gebruikten in het Bilzers, waren boerenmensen - niet dikgezaaid intra muros!

- op de boÍr zŤgge ze 'zoŽn', nie 'slagroom'
- zoŽn op de (viŽse) mťlk
- de mťlkaofreemer, doŽ koÍm de zoŽn op, vťr botter.

Het woord is kennelijk langer in gebruik geweest in gezinnen waar men de melk nog zelf verwerkte tot room(boter). De burgers in het centrum namen uit de standaardtaal 'room' en 'slagroom' over.

Dit geldt in mindere mate voor 'zoŽndoek': ik heb met Rik inderdaad ook de indruk dat men dit woord gemakkelijker in de mond nam dan 'zoŽn', hoewel ook 'roomdoek', 'keisdoek' en 'nieteldoek' bekend waren en courant.

- de keis Ťn ne roomdoek doÍn Ín lotte autdrŤppe
- ne keisdoek vťr keis Ťn te hange, of ne zoŽndoek

In een oude, naoorlogse landbouwenquÍte (opgevraagd door Jan Goossens, jaren '50) is voor Bilzen 'roompot' voor 'stautpot' (stenen karnpot) opgetekend. En dat kanunnik Beckers in 1887 (Enq. Willems) als enige term voor Ndl. room 'room' opgeeft, bewijst dat de opgang van dit woord ten nadele van 'zoŽn' hier dus al een tijdje aan de gang is.
21/8/18
rikHeb even in enquÍte Willems gekeken. Bij Bilzen is het inderdaad "room" en in Diepenbeek "zoŽn", ook in Hasselt, Borgloon, Tongeren, Genk, dus zeg maar ongeveer overal rond ons gebruikten ze iets in de aard van "zoŽn". De theorie zal wel duidelijk zijn: heel oud, uitgestorven Bilzers.
Of wordt/werd het woord ook bij ons nog gebruikt?
En wat in de omliggende dorpen?
2/8/18
rik maurissenVroeger heb ik eens een tante van mij pa "zoŽn" horen zeggen als ze het over room had. Dat leek mij te kunnen kloppen, vergelijk met het Duitse "Shane", maar pa zei me dat dit geen Bilzers is. Tant Jeanne, wel een echte Bilzerse, had jarenlang in Diepenbeek gewoond, dus misschien kwam het wel van daar. Wij zeggen "room".
Nu hoorde ik gisteren mij oudste zus "ne zoŽndoek" zeggen tegen een neteldoek. Dat zit dus ook in de zuivelafdeling.
Wat was de terminologie in andere Bilzerse families?
2/8/18

Nieuwe reactie plaatsen

Uw naam:
Uw emailadres:
Reactie:
Type de bovenstaande Cijfers: