Forum

bra

24/6/17 Jeu
Patrick SlechtenEen interessant oud woordje, Jeu! Mijn eerste reactie zou ook geweest zijn dat 'braa' in ons dialect betekent: 'bijzonder, opvallend (veel, groot, koud enz.)'. Het gaat in mijn ogen steeds om een subjectieve typering, en dan is er ruimte voor gradatie. Maar laten we er enkele streek- en andere woordenboeken bijhalen!

- In het Tongers wdb. geeft Stevens als definitie voor 'braa': 'vrij, zeer'
- braa (in het Hasselts) betekent: 'in vrij hoge mate'; Staelens vermeldt nog: "de betekenis ligt tussen 'zeer, erg' en 'tamelijk' en kan gunstig of ongunstig zijn"; Clerinx neemt in zijn (H)esselse Grammèèr op p. 510 deze definitie over; Clerinx en Staelens vermelden beiden nog het voegwoord 'braa ... of': 'iech mos braa oppasse of iech (h)aa't zitte', ik moest flink oppassen of ...)
- Eigenbilzen (Jans): 'veel, erg'
- Hoeselt (Achten): 'ferm'
- Munsterbilzen (Gregoor): 'bar, zeer'
- Kortessem (Oris) geeft: 'veel' (maar bezigt in zijn voorbeelden: 'erg (koud), tamelijk (veel volk)')
- Houthalen (Rekkers): 'braaf; erg; fel; nogal; tamelijk; zeer'
- Sint-Truiden ('t Neigemènneke): '1. zeer, 2. vrij'
- het Limburgs Etymologisch wdb. (Debrabandere): 'tamelijk, nogal, vrij'
- het Alg. Vlaamsch Idioticon (Schuermans) vermeldt: 'in Brabant en Antwerpen voor 'braaf' gebruikt: 1. (bijw.) zeer, veel, sterk, vandege; 2. (ook bijv.) ik heb bra ouders gehad'
- het grote WNT (cf. braaf II, bw. van wijze) geeft: 'geweldig, danig, duchtig, ten zeerste, hard, zeer, erg enz.'.

In een artikel uit 1951 (Taal en Tongval, p. 79) beschouwt JL. Pauwels het dialectische 'bra' als een synoniem van 'zeer'. Ik heb het artikel zelf (Dialectische synoniemen van 'zeer') echter niet geraadpleegd.

Het woord is afgeleid van (Frans) 'brave' > (Ned.) 'braaf' ('dapper, flink, kloek') en komt kennelijk ook voor in Brabant, het Rijnland ('brav', tüchtig, gut, sehr), Afrikaans ('bra') en het Zweeds ('bra', waar het vnl. 'goed, flink' betekent).

Als conclusie dringt zich op dat 'braa' in onze dialecten een (snel verouderend) versterkend bijwoord is dat zowel met 'zeer, erg, in hoge mate' als met 'nogal, vrij, tamelijk' kan omschreven worden, afhankelijk van de context en de visie van de spreker. Misschien komen bijwoordelijk 'goed, flink, knap, aardig' nog het dichtst in de buurt?
- Hij was goed verkouden (en zij flink bezopen), het was knap lastig (maar zij kon daarmee aardig uit de voeten) ...
14/7/17
JeuTijdens een onderonsje met enkele familieleden ontstond er een meningsverschil over het woordje "bra". Het wordt o.a. gebruikt in uitdrukkingen als "bra kaat" en "bra hennig".
Ik heb altijd gedacht dat bra dan tamelijk betekenen zou. De anderen waren het hier niet mee eens en zeiden dat "bra" erg of heel betekent.
De internetversie van het Bilzers en Minster WDB geven hen gelijk maar het Loons WDB en het "Etymologisch dialectwoordenboek" door Antonius Angelus Weijnen vermelden:
Bra: tamelijk (Antw. Limb.).
Bra lestig aste 't wiëdsje bra nie dèk gebreiks.
24/6/17

Nieuwe reactie plaatsen

Uw naam:
Uw emailadres:
Reactie:
Type de bovenstaande Cijfers: